 |
| Tỉnh Hưng Yên vận hành thử quy trình bỏ phiếu bầu cử. Ảnh: Mạnh Khánh |
Ba tổ chức trực tiếp thực hiện công tác bầu cử
Theo Điều 21 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND (Luật Bầu cử), các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương gồm: Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và ở xã, phường, đặc khu; Ban bầu cử đại biểu Quốc hội, Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh, Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp xã; và Tổ bầu cử.
Bộ Nội vụ cho biết, Điều 22 Luật Bầu cử quy định UBND các cấp, sau khi thống nhất với Thường trực Hội đồng nhân dân và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp, quyết định thành lập Ủy ban bầu cử chậm nhất 105 ngày trước ngày bầu cử.
Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có 23–37 thành viên, chịu trách nhiệm thực hiện công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và tổ chức bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh. Danh sách Ủy ban bầu cử cấp tỉnh được gửi đến Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.
Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu có 9–17 thành viên, chịu trách nhiệm tổ chức bầu cử đại biểu HĐND cấp xã. Danh sách Ủy ban bầu cử cấp xã được gửi đến Ủy ban bầu cử cấp tỉnh, Thường trực HĐND, UBND và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh.
Theo Điều 24 Luật Bầu cử, UBND các cấp, sau khi thống nhất với Thường trực HĐND và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp, quyết định thành lập các Ban bầu cử. Các Ban bầu cử được thành lập chậm nhất 70 ngày trước ngày bầu cử. Ban bầu cử đại biểu Quốc hội có 9–17 thành viên, do UBND cấp tỉnh quyết định. Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh được thành lập tại mỗi đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh, có từ 11 đến 15 thành viên, do UBND cấp tỉnh quyết định. Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp xã được thành lập tại mỗi đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp xã, có từ 9 đến 15 thành viên, do UBND cấp xã quyết định.
Theo Điều 25 Luật Bầu cử, chậm nhất 43 ngày trước ngày bầu cử, UBND cấp xã quyết định thành lập Tổ bầu cử tại mỗi khu vực bỏ phiếu để thực hiện bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp. Tổ bầu cử có 11–21 thành viên, gồm Tổ trưởng, Thư ký và các Ủy viên là đại diện cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và đại diện cử tri ở địa phương.
Đối với đơn vị vũ trang nhân dân, nếu được xác định là khu vực bỏ phiếu riêng thì thành lập Tổ bầu cử có 5–9 thành viên, gồm Tổ trưởng, Thư ký và các Ủy viên là đại diện chỉ huy đơn vị và đại diện quân nhân của đơn vị đó. Trường hợp đơn vị vũ trang nhân dân và địa phương có chung một khu vực bỏ phiếu, UBND cấp xã sau khi thống nhất với Thường trực HĐND, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp và chỉ huy đơn vị vũ trang nhân dân quyết định thành lập Tổ bầu cử có 11 đến 21 thành viên, gồm đại diện cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, đại diện cử tri địa phương, đại diện chỉ huy đơn vị và đại diện quân nhân của đơn vị vũ trang nhân dân đó.
 |
| Tổ bầu cử số 5 mang thùng phiếu phụ ra đảo Hòn Từ (đặc khu Thổ Châu) để cán bộ, chiến sĩ bầu cử. Ảnh: Văn Sĩ |
Bộ Nội vụ lưu ý, đối với đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp xã chỉ có một khu vực bỏ phiếu vẫn phải thành lập Ban bầu cử và Tổ bầu cử riêng theo quy định. Thành viên Ban bầu cử có thể đồng thời tham gia Tổ bầu cử.
Tại đặc khu có dân số thường trú dưới 1.000 người và không tổ chức cấp chính quyền địa phương, UBND đặc khu quyết định thành lập Tổ bầu cử tại mỗi khu vực bỏ phiếu để thực hiện bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND cấp tỉnh theo quy định của Luật Bầu cử.
Lựa chọn nhân sự tham gia tổ chức bầu cử
Theo Thông tư số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ, cơ quan có thẩm quyền thành lập tổ chức phụ trách bầu cử lựa chọn những người có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, được quần chúng tín nhiệm, hiểu biết pháp luật, có kinh nghiệm về công nghệ thông tin, chuyển đổi số và công tác bầu cử trước đó (nếu có) đó tham gia vào các tổ chức phụ trách bầu cử.
Người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND không được làm thành viên Ban bầu cử hoặc Tổ bầu cử tại đơn vị bầu cử nơi mình ứng cử. Nếu đang là thành viên các tổ chức này thì phải rút khỏi danh sách chậm nhất vào ngày công bố danh sách chính thức những người ứng cử; trường hợp không rút, cơ quan đã thành lập tổ chức phụ trách bầu cử đó ra quyết định xóa tên người ứng cử khỏi danh sách thành viên của tổ chức phụ trách bầu cử và bổ sung thành viên khác để thay thế.
Trường hợp thành viên tổ chức phụ trách bầu cử bị chết, bị kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc vì lý do khác dẫn đến khuyết thành viên, hoặc khi địa bàn xảy ra dịch bệnh phải cách ly tập trung, phong tỏa thì căn cứ tình hình cụ thể của mỗi địa phương, UBND cấp tỉnh, cấp xã sau khi thống nhất với Thường trực HĐND và Ban thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp quyết định thay đổi, bổ sung thành viên tổ chức phụ trách bầu cử ở cấp mình trước ngày bầu cử, bảo đảm đủ số lượng theo quy định của Luật Bầu cử, đáp ứng yêu cầu thực hiện tốt công tác bầu cử.
Đối với đặc khu có dân số thường trú dưới 1.000 người mà không tổ chức cấp chính quyền địa phương, UBND đặc khu quyết định thay đổi, bổ sung thành viên Tổ bầu cử trước ngày bầu cử./.
