Chất lượng của đại biểu Quốc hội quyết định chất lượng hoạt động của Quốc hội - cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất. Vì vậy, mỗi cử tri cần tìm hiểu thật kỹ ứng viên trước khi bỏ phiếu để lựa chọn được những cá nhân đủ tài, đức, sức cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, sáng suốt "chọn mặt gửi vàng."
Đây là chia sẻ của Phó Giáo sư, Tiến sỹ Lê Văn Cường, Phó viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus trước thềm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sắp tới.
Mỗi lá phiếu là một sự ủy quyền
- Thưa ông, chỉ còn ít ngày nữa cử tri cả nước sẽ đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội - những người đại diện cho tiếng nói và quyền lợi của mình. Theo ông, sự kiện này có ý nghĩa như thế nào, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang chuẩn bị bước vào một giai đoạn phát triển mới?
Phó giáo sư, Tiến sỹ Lê Văn Cường: Chúng ta đang xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Một trong những đặc trưng quan trọng của Nhà nước pháp quyền chính là chế độ dân chủ. Dân chủ được thể hiện thông qua hai hình thức: dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện.
Trong đó, dân chủ đại diện được thực hiện thông qua việc nhân dân bầu ra các cơ quan quyền lực nhà nước, đó là Hội đồng nhân dân các cấp và cao nhất là Quốc hội. Theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, cứ 5 năm chúng ta tổ chức bầu cử một lần. Vì vậy, đây có thể coi là một sự kiện chính trị trọng đại, đồng thời cũng là ngày hội lớn của toàn dân, nơi mỗi cử tri thực hiện quyền công dân của mình.
Mỗi lá phiếu không chỉ đơn thuần là lựa chọn đại biểu, mà còn là sự ủy quyền của nhân dân cho những người đại diện quyết định các vấn đề hệ trọng của đất nước, của địa phương và của xã hội.
Nhìn lại lịch sử, năm 2025 chúng ta kỷ niệm 80 năm thành lập nước. Cách đây đúng 80 năm, ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã bầu ra Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sự kiện đó đánh dấu bước ngoặt khi người dân từ thân phận nô lệ của một quốc gia mất nước đã trở thành công dân của một quốc gia độc lập, được trực tiếp tham gia quyết định vận mệnh đất nước.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng gửi “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Versailles, trong đó có yêu cầu phải có hiến pháp và pháp quyền. Tinh thần đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị: Người dân được quyền bầu ra những người thay mặt mình quyết định các vấn đề của quốc gia.
Vì vậy, mỗi cử tri hôm nay có quyền tự hào khi thực hiện quyền làm chủ của mình. Trách nhiệm của mỗi người là lựa chọn những đại biểu có đủ đức, đủ tài, có bản lĩnh và trách nhiệm để cùng dẫn dắt đất nước phát triển, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam văn minh, phồn thịnh và hạnh phúc.
- Trong hành trình 80 năm từ ngày Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946, trải qua 15 nhiệm kỳ, Quốc hội đã đóng vai trò như thế nào trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng và đưa đất nước vượt qua chiến tranh cũng như đạt được những thành tựu phát triển như hiện nay, thưa ông?
Phó giáo sư, Tiến sỹ Lê Văn Cường: Vai trò của Quốc hội là vô cùng quan trọng. Hiến pháp năm 2013 khẳng định quyền lực nhà nước là thống nhất nhưng có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa ba nhánh quyền lực: Lập pháp, hành pháp và tư pháp.
Trong cơ chế đó, Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân và là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Quốc hội có những quyền đặc biệt mà không cơ quan nào khác có được, như quyền lập hiến, lập pháp và quyền giám sát tối cao.
Trong hơn 80 năm qua, Quốc hội luôn đồng hành cùng Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, gắn bó với từng chặng đường phát triển của đất nước. Từ thời kỳ kháng chiến, xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc cho đến giai đoạn đổi mới và hội nhập quốc tế, Quốc hội luôn giữ vai trò là trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước đối mặt với những thách thức lớn như đại dịch COVID-19, Quốc hội đã nhanh chóng ban hành các quyết sách và khuôn khổ pháp lý cần thiết, tạo điều kiện để Chính phủ điều hành linh hoạt, kịp thời. Nhờ đó, Việt Nam không chỉ kiểm soát tốt dịch bệnh mà còn duy trì được tăng trưởng kinh tế dương trong giai đoạn khó khăn.
Một điểm đáng chú ý nữa là hoạt động của Quốc hội ngày càng minh bạch và dân chủ hơn. Các phiên họp, đặc biệt là phiên chất vấn, được truyền hình trực tiếp để cử tri cả nước theo dõi. Đây là bước tiến lớn trong thực hành dân chủ, giúp tiếng nói của người dân được phản ánh trực tiếp tại diễn đàn cao nhất của quốc gia.
Thông qua đó, Quốc hội không chỉ thực hiện chức năng lập pháp và giám sát mà còn góp phần tạo sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân đối với hệ thống chính trị.
Kỳ vọng lớn vào Quốc hội khóa XVI
- Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra những mục tiêu rất cao, yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số và tầm nhìn 2045 đưa nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Theo ông, Quốc hội khóa tới cần tập trung vào những nhiệm vụ gì để hiện thực hóa các mục tiêu đó?
Phó giáo sư, Tiến sỹ Lê Văn Cường: Có thể nói Đại hội XIV là “đại hội của hành động.” Lần đầu tiên nhiều nội dung mới được đưa ra, trong đó có việc gắn chặt báo cáo chính trị với chương trình hành động và đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Đường lối của Đảng chỉ có thể đi vào cuộc sống khi được thể chế hóa bằng hệ thống pháp luật do Quốc hội ban hành. Vì vậy, Quốc hội khoá XVI đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nhất là khi mục tiêu đặt ra rất cao, tăng trưởng hai con số là rất khó khăn, chưa kể có những biến động chúng ta không thể ngờ, như việc biến động, xung đột thế giới hiện nay.
Đường lối của Đảng chỉ có thể đi vào cuộc sống khi được thể chế hóa bằng hệ thống pháp luật do Quốc hội ban hành. Vì vậy, Quốc hội đóng vai trò đặc biệt quan trọng
Một trong những vấn đề lớn được xác định là phải tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế. Khi thể chế được cải cách mạnh mẽ, nó sẽ trở thành động lực khơi thông các nguồn lực trong xã hội, từ nguồn lực của người dân đến nguồn lực từ đầu tư trong và ngoài nước.
Thực tế cho thấy Việt Nam có tiềm năng rất lớn, nhưng nếu các rào cản thể chế không được tháo gỡ thì nhiều nhà đầu tư dù đến khảo sát vẫn có thể rời đi. Do đó, nhiệm vụ của Quốc hội là hoàn thiện khung pháp lý minh bạch, ổn định và hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, Quốc hội cũng cần nâng cao chất lượng xây dựng luật, khắc phục tình trạng một số luật ban hành nhưng nhanh chóng phải sửa đổi vì chưa sát thực tiễn. Khi hệ thống pháp luật thực sự có “sức sống”, nó sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
- Vậy các đại biểu Quốc hội cần đáp ứng những yêu cầu gì để có thể thực hiện tốt những nhiệm vụ quan trọng đó, thưa ông?
Phó giáo sư, Tiến sỹ Lê Văn Cường: Bác Hồ nói muôn việc thành công và thất bại là do cán bộ tốt hay cán bộ kém. Đại biểu Quốc hội là cán bộ do cử tri uỷ quyền thay mặt cử tri quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước. Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, vì vậy chất lượng đại biểu Quốc hội vô cùng quan trọng. Chất lượng của đại biểu Quốc hội quyết định thành công hay thất bại trong những nhiệm vụ mà chức năng của Quốc hội đặt ra. Cho nên, trọng trách, chất lượng của đại biểu Quốc hội hơn lúc nào hết cần được nhấn mạnh và đề cao.
Trong thời kỳ mới, đại biểu Quốc hội phải hội đủ tâm, tầm, tài, nói như Tổng Bí thư Tô Lâm là đủ tài, đức, sức. Sức ở đây không chỉ hiểu theo nghĩa hẹp thuần tuý sức khoẻ đơn thuần mà còn phải có sức chống chịu với những áp lực bên trong và bên ngoài, áp lực từ công việc và từ những cám dỗ, như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng hỏi cán bộ khi về tiếp quản Thủ đô là có đủ sức chống lại được những "viên đạn bọc đường" không?
Bên cạnh đó là vấn đề kiểm soát quyền lực, nhất là kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ. Đại biểu Quốc hội phải hiểu quyền lực, quyền năng mà mình có là quyền phái sinh, do từng cử tri tín nhiệm uỷ quyền, không phải tự nhiên có. Nhận thức rõ điều này, mỗi đại biểu Quốc hội mới có thể hoàn tốt chức trách, nhiệm vụ cũng như vinh dự mà mình được trao.
Tôi chỉ mong mỗi đại biểu Quốc hội trước khi làm bất cứ việc gì hãy nhớ lời Bác: Việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh.
- Ông có kỳ vọng như thế nào về Quốc hội khóa tới cũng như các đại biểu?
Phó giáo sư, Tiến sỹ Lê Văn Cường: Với sự chuẩn bị chu đáo, từ đại hội Đảng đến hiệp thương tổng tuyển cử, hoạt động tiếp xúc cử tri của ứng viên, tôi kỳ vọng rất lớn vào Quốc hội, đại biểu quốc hội khóa 16 này.
Thứ nhất là trách nhiệm rất là cao vì mục tiêu đặt ra rất cao.
Thứ hai là bầu không khí phát huy dân chủ mở rộng. Cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần tư tác động đến mọi mặt của đời sống, đặc biệt là trong lĩnh vực thông tin. Vì thế, đây cũng là một kênh để người dân có thể kiểm tra, giám sát được các đại biểu Quốc hội, hội đồng nhân dân các cấp. Vì vậy, hơn ai hết, mỗi đại biểu phải thật sự nỗ lực, cố gắng.
Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, vì vậy chất lượng đại biểu Quốc hội vô cùng quan trọng. Chất lượng của đại biểu Quốc hội quyết định thành công hay thất bại trong những nhiệm vụ mà chức năng của Quốc hội đặt ra."
Tôi cũng kỳ vọng đại biểu sẽ là đem được tâm tư, nguyện vọng, khát vọng, quyết tâm của toàn thể cử tri trong nước cũng như lan tỏa tinh thần của Đại hội XIV của Đảng vào chương trình hành động của Quốc hội, để làm sao sau khi Quốc hội được bầu, được kiện toàn xong thì ngay lập tức có chương trình hành động để biến chủ trương của Đảng, khát vọng của người dân đi vào cuộc sống.
Tôi mong mỗi đại biểu hãy cố gắng phấn đấu, tự tu dưỡng và rèn luyện để thực sự xứng đáng là những người được Nhân dân, được cử tri chọn mặt gửi vàng, cùng đồng hành với Đảng, với chính phủ, với mặt trận, với các tổ chức chính trị xã hội và nói rộng ra là với toàn dân thực hiện được khát vọng trăm năm thành lập Đảng và trăm năm lập quốc.
Nếu không thực hiện được mục tiêu đưa nước ta thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2035 và thành nước thu nhập cao vào năm 2045, chúng ta rất dễ rơi vào bẫy phát triển trung bình, tức là tụt hậu.
Vì vậy, hơn lúc nào hết chúng ta phải tranh thủ thời cơ, biến nguy thành cơ để đưa đất nước ta vững vàng sánh vai với các cường quốc năm châu như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Làm được như vậy thì mới thực sự xứng đáng là những người được Nhân dân lựa chọn và đáp ứng được kỳ vọng của Nhân dân, cũng là mong muốn, khát vọng của toàn dân tộc.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
