Bầu cử Quốc hội khóa XVI: Đột phá chuyển đổi số và nâng cao chất lượng đại biểu

Bước chuyển mình chiến lược từ nhiệm kỳ đặc biệt cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI không chỉ là một sự kiện chính trị thông thường mà là một dấu mốc mang tính bước ngoặt, diễn ra trong bối cảnh đất nước đang đứng trước ngưỡng cửa của kỷ nguyên vươn mình.

Để hiểu rõ hơn về những điểm mới mang tính đột phá và kỳ vọng vào một bộ máy quyền lực Nhà nước, Báo điện tử VietnamPlus đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quang Huân - Đại biểu Quốc hội khóa XV, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.

Sắc thái rất riêng biệt

- Thưa ông, người dân đang rất quan tâm đến những nét mới đặc thù của kỳ bầu cử ĐBQH khóa XVI. Với góc nhìn của một người trong cuộc, ông đánh giá đâu là những thay đổi mang tính cốt lõi nhất so với các kỳ bầu cử trước đây?

Ông Nguyễn Quang Huân: Có ba điểm mới nổi bật của kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI mà tôi muốn nhấn mạnh. Thứ nhất là về thời điểm, chúng ta tổ chức sớm hơn, rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV. Đây là một quyết sách chiến lược nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong công tác cán bộ. Việc kiện toàn bộ máy sớm sẽ giúp triển khai các nhiệm vụ trọng yếu, đặc biệt là việc thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ngay từ đầu nhiệm kỳ mới, tránh tình trạng "độ trễ" trong điều hành và pháp chế.

Thứ hai là sự tối ưu hóa về quy trình. Dù các mốc thời gian được rà soát và rút gọn để tăng tính hiệu quả, nhưng chúng ta vẫn đảm bảo sự chặt chẽ tuyệt đối qua ba vòng hiệp thương. Việc rút ngắn quy trình nhưng vẫn đúng quy định pháp luật đã tạo thuận lợi rất lớn cho người ứng cử, đồng thời cho phép cử tri có thêm thời gian để nghiên cứu sâu về “hồ sơ” của các ứng viên.

Thứ ba là sự hiện diện sâu rộng của công tác chuyển đổi số. Từ việc lập danh sách cử tri đến công bố chương trình hành động, tất cả đều được công khai trên nền tảng số. Điều này không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là cam kết về sự minh bạch và công bằng.

- Ông vừa nhắc đến việc thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV. Vậy theo ông, chất lượng đội ngũ đại biểu khóa mới sẽ tác động cụ thể thế nào đến vận mệnh phát triển của đất nước trong giai đoạn tới?

Ông Nguyễn Quang Huân: Đất nước đang đứng trước những thời cơ song cũng không ít thách thức, từ biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng đến cuộc cách mạng công nghệ 4.0.

Quốc hội nhiệm kỳ tới sẽ phải quyết định những vấn đề "xương sống," từ chiến lược phát triển kinh tế-xã hội, đổi mới mô hình tăng trưởng đến bảo đảm quốc phòng, an ninh. Vì vậy, việc lựa chọn được đội ngũ đại biểu có bản lĩnh, trí tuệ và đặc biệt là tinh thần đổi mới là rất quan trọng. Một quyết sách sai lầm về thể chế có thể làm chậm nhịp phát triển của đất nước nhiều năm. Ngược lại, những đại biểu có tầm nhìn sẽ tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng, khơi thông các nguồn lực. Đây chính là tiền đề để tạo động lực phát triển bền vững.

"Lọc" tinh hoa từ quy trình nhân sự chặt chẽ

- Tổng Bí thư Tô Lâm đã từng nhấn mạnh công tác nhân sự là "khâu then chốt của then chốt." Trên thực tế, tiêu chuẩn đại biểu khóa này được nâng tầm như thế nào để đáp ứng kỳ vọng "chất lượng là trên hết," thưa ông?

Ông Nguyễn Quang Huân: Tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư đã thấm nhuần trong toàn bộ quy trình chuẩn bị. Chúng ta không chạy theo số lượng hay cơ cấu thuần túy. Dù vẫn đảm bảo tỷ lệ đại biểu nữ, đại biểu trẻ, người ngoài Đảng... nhưng tất cả phải đáp ứng chất lượng.

Cá nhân tôi với tư cách Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có cơ hội tiếp cận 217 hồ sơ trích ngang của các ứng cử viên ở Trung ương. Tôi thực sự ấn tượng với chất lượng ứng viên lần này. Họ không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn sở hữu nền tảng chuyên môn rất sâu, nhiều người có tư duy phản biện chính sách sắc sảo.

Tôi kỳ vọng đại biểu khóa XVI phải là những người "nói được, làm được." Trong bối cảnh Quốc hội đẩy mạnh cải cách thể chế, đại biểu cần có năng lực thực tiễn để giám sát thực chất, tránh tình trạng giám sát hời hợt trên bề mặt. Đặc biệt, sự gắn bó với cử tri phải được đặt lên hàng đầu.

- Nhiều ý kiến cho rằng chuyển đổi số sẽ là "cánh tay nối dài" giúp cử tri giám sát ứng viên tốt hơn. Ông nhận định thế nào về vai trò của công nghệ trong việc đảm bảo tính minh bạch lần này?

Ông Nguyễn Quang Huân: Đây là một bước tiến vượt bậc. So với đầu nhiệm kỳ khóa XV, hiện nay hệ sinh thái số của Việt Nam đã hoàn thiện hơn rất nhiều. Việc số hóa dữ liệu ứng viên không chỉ giúp lưu trữ mà còn giúp cử tri tra cứu dễ dàng mọi lúc, mọi nơi. Tôi đặc biệt đánh giá cao việc công khai hóa chương trình hành động và tăng cường tương tác số.

Nhờ đó, cử tri có thể đối chiếu, so sánh và thậm chí là chất vấn ứng viên ngay trên không gian số. Điều này xóa bỏ khoảng cách địa lý, giúp quá trình lựa chọn đại biểu trở nên minh bạch, đa chiều và chất lượng hơn hẳn các khóa trước. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ, yếu tố quyết định vẫn là năng lực quản trị số của cán bộ và ý thức tham gia của mỗi công dân.

Trách nhiệm và quyền lợi

- Dù quy trình có chặt chẽ đến đâu, công nghệ có hiện đại thế nào, thì cuối cùng sự thành công của cuộc bầu cử vẫn nằm ở tay cử tri. Ông có lời khuyên gì để mỗi lá phiếu của người dân thực sự phát huy được "quyền năng" của mình?

Ông Nguyễn Quang Huân: Tôi mong muốn mỗi cử tri hãy cầm lá phiếu với sự trân trọng và trách nhiệm cao nhất. Để chọn đúng người, cử tri cần lưu ý ba điểm.

Thứ nhất, hãy chủ động tìm hiểu kỹ thông tin, đừng chỉ nhìn vào chức danh hay cơ cấu. Hãy xem chương trình hành động của họ có thực chất không, có giải quyết được những vấn đề bức xúc của địa phương hay những vấn đề tầm vóc quốc gia hay không.

Thứ hai, đừng lựa chọn theo cảm tính hoặc "bầu cho xong." Mỗi lá phiếu sai lệch sẽ trực tiếp làm giảm hiệu lực hoạt động của cơ quan quyền lực cao nhất. Cuối cùng, vai trò của cử tri không kết thúc sau ngày bầu cử. Cử tri cần thực hiện quyền giám sát sau bầu cử, theo dõi xem đại biểu có thực hiện đúng lời hứa khi tranh cử hay không. Khi mỗi công dân đều ý thức được quyền lợi của mình, cuộc bầu cử sẽ thực sự là ngày hội của dân chủ và chúng ta sẽ có một Quốc hội khóa XVI mạnh mẽ, thực chất, xứng đáng với niềm tin của nhân dân.

- Xin trân trọng cảm ơn ông./.